Strona główna

Jurajski Serwis Turystyczny - Jura, noclegi, agroturystyka

wyszukiwanie zaawansowane
poniedziałek, 19 listopada 2018 r.
imieniny obchodzą: Elżbieta, Faustyna
  • banerek_agrojura

Gmina Szczekociny

Strona główna » Gminy » Gmina Szczekociny

data dodania: 2009-07-09 11:34:24

gmina: Szczekociny
powiększ

Miasto Szczekociny w herbie ma srebrny miecz o złotej rękojeści w słup (pionowo) stojący na czerwonym polu. Godło herbowe znane z pieczęci miejskich od XIV w. nawiązuje do posiadania przez miasto prawa miecza (ius gladii), czyli prawa do karania złoczyńców śmiercią.

Pierwsza pisana wzmianka o Szczekocinach pochodzi z 1307r. (zapis nazwy Schecocino). Prawa miejskie Szczekociny uzyskały w 1355r. od Kazimierza Wielkiego, najprawdopodobniej za sprawą Piotra Odrowąża, ówczesnego właściciela Szczekocin.

Miasto będąc siedzibą rycerskiego rodu Odrowążów spełniało rolę lokalnego ośrodka administracyjno – gospodarczego. Okres świetności miasta przypada na wiek XVI. Szczekociny były wówczas prężnym ośrodkiem gospodarczym, w którym istniały cechy rzemieślnicze: garncarzy, piekarzy, krawców, kuśnierzy, kołodziejów, bednarzy, stolarzy, ślusarzy, sukienników i piwowarów.
Po Odrowążach Szczekociny przechodziły w ręce Szczepanowskich, a na początku XVII wieku Olesińskich, następnie Jordanów i Korycińskich herbu Topór.

Miasto zostało całkowicie zniszczone w okresie wojen szwedzkich. Zaczęły dźwigać się z ruin dopiero w XVIII wieku, gdy stały się własnością Franciszka Dembińskiego i Urszuli z Morsztynów Dembińskiej. Wskutek zabiegów Franciszka Dembińskiego w roku 1712 miasto otrzymało przywilej na skład soli. Dalsze korzystne zmiany przyniosła działalność Urszuli Dembińskiej w latach siedemdziesiątych XVIII w. Z jej inicjatywy, na miejscu drewnianego dworu, wzniesiony został okazały pałac, w którym w lipcu 1787 roku przez dwa dni przebywał król Polski Stanisław August Poniatowski.

Rezydencja Dembińskich zaczęła przyciągać bogatych mieszczan i przyczyniła się do ożywienia miasteczka. Rozwój rzemiosła spowodował powołanie organizacji cechowych, co nastąpiło w 1766r. W 1788r. Szczekociny liczyły ok. 1000 mieszkańców i posiadały 191 budynków. W ciągu XIX w. liczba mieszkańców Szczekocin uległa zwielokrotnieniu, osiągając w 1890 roku 4428 osób.

Korzystny rozwój miasta przerwał trzeci rozbiór Polski, w wyniku, którego granica między zaborami austriackim i pruskim przebiegała korytem Pilicy.

W pobliżu miasta, 6 czerwca 1794r. rozegrała się nierówna bitwa między wojskami dowodzonymi przez Tadeusza Kościuszkę a przeważającymi siłami polsko – rosyjskimi. W bitwie zginęli generałowie Wodzicki i Grochowski, a Bartosz Głowacki został ranny. Wydarzenia te upamiętniono w 1917r., stawiając w setną rocznicę śmierci Naczelnika jego pomnik na Rynku w Szczekocinach.

W XIX w. Szczekociny należały do Łubieńskich, Czackich, Halperów. Na terenie miasta dominował drobny handel, tkactwo, szewstwo oraz te dziedziny wytwórczości, które bezpośrednio wiązały się z rolnictwem. W 1869r. założono tu niewielką fabrykę płótna i destylarnie. W 1870 r. Szczekociny – podobnie jak szereg małych miast Królestwa Kongresowego utraciły prawa miejskie, by je odzyskać ponownie w 1923r.

W okresie międzywojennym poważną siłą ekonomiczną stanowiła w mieście ludność żydowska, która chętnie osiedlała się w Szczekocinach, znajdując przyjazny klimat i dobre sąsiedztwo. Okres dwudziestolecia międzywojennego utwierdził status miasta jako lokalnego ośrodka administracyjnego i gospodarczego. W tym czasie miasto osiąga największą w swoich dziejach liczbę ludności (w 1931r. 6142 osoby).

Okres okupacji niemieckiej spowodował ogromne spustoszenie wśród społeczności szczekocińskiej, w szczególności ludności żydowskiej, którą poddano bezprzykładnej eksterminacji. Zginęło prawie dwa tysiące mieszkańców miasta, w tym ludność żydowska. Stan zabudowań uległ zniszczeniu w 75%. Pomimo tych strat Szczekociny stanowiły ośrodek ruchu oporu – działały tutaj organizacje konspiracyjne AK i BCh. W lipcu 1944r. ugrupowania AK i BCh podjęły próbę opanowania miasta i wstrzymania dostaw niemieckich dla frontu poprzez zniszczenie mostu na Pilicy i Żebrówce. Za te działania nadano miastu po wojnie Krzyż Partyzancki.

Obecnie miasto pełni role centrum administracyjno – gospodarczego, ośrodka zaopatrzenia dla okolicznych wsi i jest miejscem zbytu płodów rolnych.

Miasto Szczekociny powstało przy dogodnej przeprawie przez Pilicę, w miejscu, gdzie połączyły się drogi z zachodu – Częstochowy i południa – obecna ul. Krakowska. Zasadniczy układ miasta ukształtował się w XIV – XVI wieku, został rozbudowany w XVIII w. w kierunku wschodnim, gdzie powstał zachowany zespół pałacowo – gospodarczy.

Najistotniejszym elementem układu urbanistycznego miasta Szczekocin jest oś kompozycyjna tworzona od okresu pierwotnej lokalizacji osady do XVIII wieku, tj. oś - rynek – kościół – pałac.

Druga oś to kierunek prostopadły, przestrzennie podrzędny, ale uzasadniający w tym miejscu powstanie miasta, to ul. Krakowska, dawniej trakt krakowski z przejściem mostem na drugi brzeg Pilicy ul. Żeromskiego dawnego przedmieścia Zarzecze.

W miejscu połączenia obu osi występuje ciąg sprzężonych placów: Rynek (Plac Kościuszki), Plac Przykościelny (Plac Panny Marii) i jego aneksy, połączone od wschodu z perspektywą ulicy Senatorskiej, otwarte na most i dolinę rzeki. Jest to rozwiązanie nieczęsto spotykane, posiadające duże wartości plastyczne i funkcjonalne.

Zamknięcie ciągów historycznych stanowią cmentarze, od południa XVIII– wieczny przy ul. Krakowskiej, od zachodu XIX – wieczny przy ul. Cmentarnej.


Gmina Szczekociny, ul. Senatorska 2, 42-445 Szczekociny, tel. 0 34 3557 050, fax. 0 34 3557 165, strona internetowa – www.szczekociny.pl, e-mali: umig@szczekociny.pl

Gmina Szczekociny jest gminą miejsko - wiejską położoną w północno – wschodniej części powiatu zawierciańskiego, w województwie śląskim. Z gminą Szczekociny sąsiadują dwa województwa: od południa - województwo małopolskie, od wschodu - województwo świętokrzyskie.

Pod względem geograficznym gmina Szczekociny położona jest na pograniczu dwóch mezoregionów, tj. Niecki Włoszczowskiej i Progu Lelowskiego, które wchodzą w skład Wyżyny Środkowo – Małopolskiej.

W skład gminy wchodzą miasto Szczekociny oraz 18 sołectw: Bonowice, Bógdał, Brzostek, Chałupki, Drużykowa, Goleniowy, Grabiec, Gustawów – Małachów, Ołudza, Przyłęk, Rędziny, Rokitno, Siedliska, Starzyny, Szyszki - Łąkietka, Tęgobórz, Wólka Ołudzka, Wólka Starzyńska. Siedzibą gminy jest położone nad rzeką Pilicą miasto Szczekociny. Powierzchnia gminy wynosi 136 km2 (w tym miasta Szczekociny 18 km2), co oznacza, że jest drugą pod względem wielkości gminą powiatu zawierciańskiego, a jej powierzchnia stanowi 13,6% powierzchni powiatu. Tereny rolne stanowią 67%, tereny leśne 22%. Gmina Szczekociny jest zamieszkana przez 8479 osób (w tym: miasto Szczekociny – 3984 osoby – stan na 31.12.2008r.).

Gmina Szczekociny ma charakter rolniczy i to w tym sektorze działalności zatrudniona jest największa liczba jej mieszkańców. Kolejnymi branżami, w jakich funkcjonują podmioty znajdujące się na terenie gminy są: handel, przetwórstwo spożywcze, obróbka metali i produkcja wyrobów metalowych. W gminie działalność prowadzi 648 podmiotów gospodarczych, w tym 24 pochodzą z sektora publicznego.

Gmina Szczekociny charakteryzują się bardzo atrakcyjnym położeniem pod względem komunikacyjnym. Przez teren gminy przebiega droga krajowa Nr 78, będąca podstawowym szlakiem komunikacji drogowej pomiędzy GOP a wschodnią częścią Polski oraz miastami takimi jak: Kielce, Lublin, Radom. W mieście Szczekociny droga krajowa Nr 78 łączy się z drogą krajową Nr 46 łączącą Szczekociny z Częstochową oraz drogą wojewódzką Nr 795 relacji Szczekociny – Secemin. Sieć komunikacyjną wraz z drogami krajowymi tworzą drogi powiatowe i gminne. Przez teren gminy przebiega Centralna Magistrala Kolejowa oraz linia kolejowa relacji Kozłów – Koniecpol o znaczeniu lokalnym.

W pobliżu miejscowości Szczekociny, w odległości 65 km, funkcjonuje międzynarodowy port lotniczy Katowice – Pyrzowice, a o 100 km oddalone jest lotnisko Kraków – Balice.

Przez teren gminy przepływa jedna z najpiękniejszych rzek – Pilica wraz z dopływami Żebrówką i Krztynią. Pilica wraz z jej łąkami, torfowiskami i starorzeczami tworzy malowniczą dolinę i jest pięknym i urozmaiconym nizinnym szlakiem wodnym. Dorzecze górnej Pilicy, w Gminie Szczekociny, wpisane jest do sieci ekologicznej Natura 2000 (obszar Natura 2000 – PLH240016).

Specyficzny mikroklimat w dorzeczu rzeki Pilicy przepływającej przez gminę Szczekociny, relatywnie mała odległość od dużych miast (Częstochowa – 58 km, Katowice – 97 km, Kielce – 68 km, Kraków – 67 km) i dogodny dojazd spowodował powstanie ośrodków letniskowych w gminie Szczekociny – w miejscowościach Bógdał, Szyszki oraz Przyłęk w niewielkiej odległości (5–10 km) od miasta Szczekociny. Na terenie ośrodków Bógdał, Szyszki i Przyłęk zostało zbudowanych blisko 150 domków letniskowych. Spowodowało to napływ ponad 500 turystów odwiedzających bardzo często także miasto Szczekociny. Miejscowości Bógdał, Szyszki i Przyłęk otaczają sosnowe lasy i woda – jest to prawdziwy raj dla grzybiarzy, zbieraczy runa leśnego i wędkarzy.

W gminie występują liczne zbiorniki wodne oraz stawy rybne, m.in. w Szczekocinach i Tęgoborzu. W ich okolicach żyją kaczki, dzikie gęsi, bobry i wydry.

Atutem Gminy Szczekociny są piękne, zdrowe, wolne od emisji przemysłowych lasy, wśród których dominują bory sosnowe z bogatym runem leśnym. Ich największe obszary leżą w okolicach wsi: Brzostek, Szyszki, Bógdał i Podlas. Tutejszą florę tworzy wiele roślin objętych ścisłą ochroną (m.in. warzucha polska, zimowit jesienny, storczyk szerokolistny, kosaciec syberyjski, lilia złotogłów i języczka syberyjska). Szczególnie cenna jest języczka syberyjska. To jedna z najrzadszych roślin we florze Polski. W Polsce znane są tylko dwa stanowiska, z czego jedno występuje w ostoi siedliskowej Suchy Młyn k. Przyłęka (obszar NATURA 2000) niedaleko Szczekocin. Wśród zwierząt znajdziemy: jelenie, sarny, dziki, lisy i zające. Świat ptaków składa się z ponad 120 gatunków (kszyk, cietrzew, brodziec samotny, rycyk, krwawodziób i remiz).

W granicach administracyjnych miasta występuje Las Gąszcze o pow. 132,24 ha (6,08% całości lasów w gminie Szczekociny), który jest lasem ochronnym (względy zdrowotne i funkcja rekreacyjna). W Lesie Gąszcze występują pomniki przyrody takie jak: daglezja zielona, modrzew zielony i dąb szypułkowy.

Ponadto w gminie znajduje się 11 pomników przyrody ożywionej m.in. zespół lip w Goleniowach, aleja lip w Siedliskach, dąb szypułkowy w Chałupkach. Do innych ciekawych miejsc należą: kompleks wydm śródleśnych w okolicy wsi Brzostek oraz skarpy i stoki wysoczyzn w Przyłęku, Bonowicach i Grabcu.

Na terenie Gminy Szczekociny zlokalizowane są obiekty, które ze względu na swoją unikalną wartość historyczną zostały objęte ochroną konserwatorską i wpisane są do rejestru zabytków:

Szczekociny:
- Zespół pałacowy w stylu barokowo – klasycystycznym z lat siedemdziesiątych XVIII w., według projektu F. Naxa. Główny budynek pałacu, z dwoma oficynami, łączą galerie arkadowe. Jego fronton posiada bogate zdobienia rzeźbiarskie. Całość zespołu otacza zabytkowy park założony pod koniec XVIII w. o pow. 5,9 ha (w tym 1 ha wody);
- Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja z XVII w., przebudowany w stylu wczesnoklasycystycznym ok. 1780 r. W jego wnętrzu zachowały się cenne zabytki, m.in. obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, św. Bartłomiejem i św. Stanisławem bpem, obrazy św. Anny i św. Antoniego;
- Pomnik Tadeusza Kościuszki, dowodzącego bitwą pod Szczekocinami (1794r.), ufundowany przez społeczność Szczekocin w roku 1917 – setną rocznicę śmierci naczelnika. W okresie okupacji hitlerowskiej pomnik został zniszczony, lecz pracownicy magistratu ukryli popiersie. W roku 1945 stare popiersie naczelnika powróciło na cokół na placu T. Kościuszki;
- Barokowa figura św. Floriana na placu T. Kościuszki w Szczekocinach. Na cokole kartusz z monogramem fundatora Franciszka Dembińskiego, na tle panoplii z hełmem strażackim oraz datą 1762r.;
- dawny zajazd z końca XVIII w., obecnie siedziba Urzędu Miasta i Gminy Szczekociny;
Goleniowy:
- Kościół parafialny pw. Narodzenia NMP, prezbiterium z ok. 1353r., nawy z kaplicami 1893r., wieża 1899r., dzwonnica murowana, koniec XIX w;
Rokitno:
- kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny z 1877r.;
Przyłęk:
- Kościół parafialny p.w. Św. Jana Chrzciciela w Przyłęku (XVIII w.) w stylu późnobarokowym;
Siedliska:
- Zespół parkowo – pałacowy. Park położony w południowo – wschodniej części miejscowości, założony na przełomie XVIII i XIX wieku na powierzchni 3,22 ha. Pałac wybudowany w 1896r. zlokalizowano w południowej części parku. Ma on kształt prostokąta, a elewacja frontowa jest skierowana na północ. W części środkowej parku znajdują się budynki mieszkalne i gospodarcze z XIX wieku. W części zachodniej znajduje się duża polana, a w północnej – dwa stawy o łącznej powierzchni 0,5 ha.

Szlaki turystyczne:
- pieszo – rowerowy Szlak Kosynierów (Szczekociny – Wywła – Moskorzew) o dł. 18 km, oznaczony znakami żółtymi. Czas przejścia szlaku to ok. 4 – 5 godz. Charakterystyczne punkty trasy wyznaczają historyczne kopce – mogiły uczestników bitwy, krzyże i metalowe kosy. Szlak Kosynierów został wyznaczony w 1982 roku;
- pieszo – rowerowa ścieżka edukacyjno – przyrodnicza w Lesie Gąszcze, uruchomiona w 2005r. przez Nadleśnictwo Koniecpol przy współpracy Urzędu Miasta i Gminy Szczekociny, o dł. 4,5 km (11 przystanków). Czas przejścia ok. 2 godz. Turyści rowerowi mogą ją przebyć w czasie znacznie krótszym. Początek ścieżki przy wejściu do lasu od ul. Spacerowej, naprzeciwko Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Szczekocinach, gdzie można zostawić samochód. Wędrówkę rozpoczynamy od zapoznania się z tablicą z planem i opisem ścieżki. Leśna Ścieżka Edukacyjna przybliża szerokiemu gronu osób ją odwiedzających problematykę leśna i ekologiczną oraz przynosi zadowolenie amatorom turystyki rowerowej.

Dodatkowe atrakcje:
- spływ kajakowy na rzece Pilicy (Szczekociny – Przyłęk) o dł. 15 km. Spływ organizowany jest od 2006 roku przez Ochotniczą Straż Pożarną w Szczekocinach, trwa ok. 4 godz. i dostarcza miłych i niezapomnianych wrażeń płynącym;
- zalew rekreacyjny w Szczekocinach, ul. Tartaczna o pow. wody 3,00 ha, w otoczeniu, którego może rozwijać się rekreacja;
- jazda konna (Podkaszczor);
- wędkarstwo.


 


wyświetleń: 7285

autor: agrojura.pl

Atrakcje w gminie Szczekociny

  • Kościół św. Bartłomieja w Szczekocinach

    data dodania: 2010-02-05 09:26:50

    Kościół św. Bartłomieja fot. Janusz BieńkowskiKościół parafialny pw. św. Bartłomieja powstały ok. 1680 r., przebudowany w stylu wczesnoklasycystycznym w 1780 r. przez Urszulę Dembińską (ks. Jan Wiśniewski „W historycznym opisie kościołów” podaje, że kościół zbudowany ... czytaj dalej »

  • Zespół pałacowo-parkowy w Szczekocinach

    data dodania: 2010-02-05 08:45:15

    Pałac w Szczekocinach, fot. wikipedia.plBarokowo-klasycystyczny zespół pałacowy Dembińskich zbudowany w latach 70. XVIII w. przy udziale Franciszka Naxa, otoczony parkiem z końca XVIII w. W pałacu po II Wojnie Światowej mieściło się liceum z internatem. Król Stanisław August ... czytaj dalej »

Imprezy w gminie Szczekociny

Strona główna

Informacje o 48 gminach jurajskich, baza agroturystyk, hoteli, pensjonatów, punktów gastronomicznych, atrakcje, aktualne wydarzenia