Strona główna

Jurajski Serwis Turystyczny - Jura, noclegi, agroturystyka

wyszukiwanie zaawansowane
poniedziałek, 19 listopada 2018 r.
imieniny obchodzą: Elżbieta, Faustyna
  • banerek_agrojura

Gmina Trzebinia

Strona główna » Gminy » Gmina Trzebinia

data dodania: 2009-07-09 12:12:32

gmina: Trzebinia
powiększ

Obszar miasta i gminy Trzebinia położony jest na Wyżynie Śląsko-Krakowskiej, w zachodniej części województwa małopolskiego, w powiecie chrzanowskim. Geograficznie obszar miasta i gminy jest wyżyną wzniesioną od 270 do 470 m. n.p.m. Miasto i gmina zajmują powierzchnię 105,28 km2, a jej teren zamieszkuje około 34,1 tys. mieszkańców, z czego blisko 60% mieszka w mieście.

Gmina obejmuje: miasto Trzebinia oraz sołectwa (Bolęcin, Czyżówka, Dulowa, Karniowice, Lgota, Młoszowa, Myślachowice, Piła Kościelecka, Płoki i Psary).

Przez teren gminy przebiega granica ważnych regionów: śląskiego i krakowskiego. Dobrą komunikację zapewnia rozbudowany układ dróg w tym autostrada A4 oraz korzystne połączenia kolejowe, które czynią miasto ważnym węzłem komunikacyjnym.
 
PRZYRODA NIEOŻYWIONA

Obszar Trzebini należy do monokliny śląsko - krakowskiej i ma postać rozległej płyty, łagodnie pochylonej ku północnemu wschodowi, a w jego budowie geologicznej występują utwory trzeciorzędowe, mezozoiczne i paleozoiczne. Najstarsze skały z terenu Trzebini pochodzą z górnego karbonu (czyli mają ok. 300 milionów lat). Terytorium obecnej Trzebini kilkakrotnie w swojej historii geologicznej znajdowało się pod wodami mórz, po czym było wynoszone do poziomu lądu. Po okresach "morskich" pozostały skały osadowe oraz skamieniałe szczątki fauny i flory, znajdowane w różnych miejscach na terenie gminy. Po raz ostatni morze ustąpiło z terenu południowej części Trzebini ok. 7 milionów lat temu.

W okresie permu (280 - 225 mln lat) obszar Trzebini był lądem. Z tego okresu pochodzi spotykany w Myślachowicach, Młoszowej, Karniowicach i Dulowej typ skały nazywany „zlepieńcem myślachowickim", który tworzą słabo zespolone czerwonym spoiwem otoczaki (niektóre z nich mają nawet do 1 m średnicy). Zlepieńce powstały jako osad stożków napływowych, jakie tworzyły się u podnóża gór. Osady z epoki triasu (225 - 193 mln lat) to piaskowce, wapienie, margle oraz różne typy dolomitów, w tym dolomity kruszconośne, zawierające cynk i ołów oraz ślady srebra i kadmu. Tam gdzie rudy znajdowały się blisko powierzchni, prowadzono ich wydobycie już od czasów średniowiecza (Bolęcin, Trzebinia, Siersza, Płoki, Galman i Psary).

Na terenie gminy znajduje się trochę osadów z epoki jury, natomiast brakuje pozostałości po Kredzie. W miocenie Trzebinia znowu znalazła się pod wodą, a plejstocen przyniósł zlodowacenie i zostawił po sobie osady glacjalne, zalegające niemal wszystkie doliny i obniżenia terenu.
 
 

Skałka triasowa
Na zachodnich kresach Małopolski znajduje się niewiele pomników przyrody nieożywionej. Jednym z nich jest zwana potocznie "Zamkiem" skałka triasowa w Bolęcinie. Około 215 mln lat temu znajdowała się tu część rozległego, niezbyt głębokiego, ciepłego morza. Na jego dnie rozwijały się maty glonowe wyłapujące z wody węglan wapnia. Tak powstał specyficzny wapień, bogaty w szczątki glonów i liliowców, o laminowanej, gąbczasto-porowatej strukturze. Jego gruba na kilkanaźcie metrów warstwa źwiadczy o tym, że układ płytkiego morza trwał na tym terenie przez kilka milionów lat. Przemiana wapienia w dolomit, zwany obecnie diploporowym nastąpiła w jurze, około 180 mln lat temu. Przez resztę ery mezozoicznej teren ten naprzemiennie bywał lądem lub morzem i stanowił całoźć z leżącą na północ Wyżyną Olkuską. Od początku trzeciorzędu, czyli około 60 mln lat temu, podczas kolejnych faz orogenezy alpejskiej dawne dno morskie spękało. W końcu powstał głęboki na około 500 metrów kanion, który wypełnił się resztkami wód oceanu Tetydy, tworząc cieźninę morza (okres mioceński), ciągnącą się od dzisiejszego Krakowa po zatokę w Trzebini Wodnej. Wody akwenu dochodziły co najwyżej do połowy stoku dzisiejszej góry. Wówczas też rozpoczął się proces wydobywania skałki z istniejącego tu żebra skalnego. Działo się to około 10 mln lat temu. Niewątpliwie najintensywniejszy proces rzeźbienia miał miejsce w pliocenie, czyli co najmniej 3 mln lat temu, gdy padały bardzo intensywne deszcze. Dalsza erozja nastąpiła około miliona lat temu, kiedy całe terytorium Polski znalazło się pod pokrywą lodowca zlodowacenia krakowskiego.


Martwica karniowicka
Karniowice od II połowy XIX wieku znane były wźród geologów ze względu na specyficzną dla tych okolic skałę zwaną martwicą karniowicką.

Znakomity krakowski botanik Marian Raciborski około 1870 r. zidentyfikował tą formację jako martwicę, czyli rodzaj wapienia powstającego na zimno w pobliżu wodospadów. Najnowsze badania wskazują jednak, ze jest to raczej trawertyn, którego sedymentacja nastąpiła na przełomie karbonu i permu, około 280 mln lat temu. Proces sedymentacji (czyli osadzenia się na powierzchni skorupy ziemskiej, pod wpływem siły ciężkoźci, materiałów niesionych przez wody płynące, lodowce, wiatr, albo rozpuszczonych lub zawieszonych w wodzie) prowadzi do powstawania skał osadowych. Spekuluje się, że proces ten dla występującej w Karniowicach skały miał miejsce w strefie brzegowej, być może w pobliżu gorących źródełek towarzyszących wulkanom, toczonych zaroźlami podobnej do skrzypu Lilpopia raciborski. Za tą teorią przemawiają licznie tu występujące skamieniałe szczątki tej roźliny. Ponadto w skale znajdują się szczątki sinic, glonów oraz ślimaków.

Skały tej nie zobaczymy w żadnym innym miejscu na Ziemi. Martwica karniowicka jest słodkowodnym wapieniem, o tyle niezwykłym, że tylko niecałe 3% wapieni na źwiecie powstawało nie w morzach, lecz w wodach słodkich. W Karniowicach na obszarze ok. 6 km2 występuje prawie całkowicie poziomy pokład tych rzadkich wapieni, o gruboźci od 2 do 6 m. Zasadniczo skała ma budowę masywną, porowatą o strukturze zrostkowej. Istnieje kilka teorii, tłumaczących powstanie wszystkich możliwych jej odmian, gdyż skała jest po częźci laminowana. Spotyka się ją od rejonu szybu wschodniego byłej kopalni Siersza po skraj Filipowic. Najciekawsze odsłonięcia martwicy znajdują się na wschód od Karniowic, na Wyżynce Karniowickiej, oraz w lesie Wyrąb, z którego wypływa potok Dulówka. Tu przy południowo - wschodniej, szczytowej częźci doliny znajduje się odkrywka wysoka na kilka metrów, gdzie można zaobserwować ciekawe przejźcia od laminowanych do zrostkowych form martwicy.


Cisowe skały
Cisowe skały to dwa blisko siebie położone wzgórza znajdujące się w Czyżówce, nieco na wschód od Elektrowni Siersza. Ze szczytu wzniesienia najlepiej widać panoramę okolicy, stanowiącą część ciągnącej się niemalże po Kraków powierzchni wielkiego trzeciorzędowego zrównania. Poniżej, w zalesionej dolinie Koziego Brodu rozciąga się zabudowa Czyżówki i Płok. Cisowe Skały znajdują się nieco na południe od szczytu i tworzą je wysokie do 4 metrów skałki zboczowe, zbudowane z triasowych wapieni o strukturze laminowanej. Ich budowa geologiczna wskazuje, że jest to fragment tej samej formacji, której kulminacją jest Skałka Triasowa w Bolęcinie. Około 180 mln lat temu, w okresie jury, tutejsze wapienie częźciowo przeobraziły się w dolomit i uległy okruszcowaniu. Ślady po eksploatacji złóż galmanu i żelaza pod postacią zawalonych sztolni można znaleźć w buczynie na północnych stokach wzgórza.

ZABYTKI

- Dwór Zieleniewskich w Trzebini
- Zespół Pałacowo-Parkowy w Młoszowej
- Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej w Trzebini
- Sanktuarium Maryjne w Płokach

źródło: www.trzebinia.pl


wyświetleń: 7055

autor: agrojura.pl

Atrakcje w gminie Trzebinia

  • Pałac w Młoszowej

    data dodania: 2009-08-18 12:51:53

    Szesnastowieczny pałac w Młoszowej został odnowiony przez zamożnego krakowskiego adwokata Kajetana Florkiewicza, który chcąc udowodnić starożytne pochodzenie swojej rodziny, upozorował ten obiekt na pradawną siedzibę swoich przodków. Niegdyś ... czytaj dalej »

Strona główna

Informacje o 48 gminach jurajskich, baza agroturystyk, hoteli, pensjonatów, punktów gastronomicznych, atrakcje, aktualne wydarzenia