Strona główna

Jurajski Serwis Turystyczny - Jura, noclegi, agroturystyka

wyszukiwanie zaawansowane
poniedziałek, 19 listopada 2018 r.
imieniny obchodzą: Elżbieta, Faustyna
  • banerek_agrojura

Gmina Zawiercie

Strona główna » Gminy » Gmina Zawiercie

data dodania: 2009-07-10 09:21:22

gmina: Zawiercie
powiększ

Zawiercie – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego. Według danych z 30 czerwca 2008, miasto miało 53 789 mieszkańców.

Zawiercie położone jest obok środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej u źródeł Warty w dzielnicy Kromołów. Stąd prawdopodobnie wzięła się nazwa miasta Zawiercie. Dawni mieszkańcy Kromołowa chcąc przedostać się do ówczesnej wsi musieli przekroczyć rzekę Wartę, gdyż Zawiercie znajduję się "Za Wartą" (patrząc od strony Kromołowa).

Pod Zawierciem znajdują się pokłady rud ołowiu, cynku i srebra, które nie są eksploatowane. Kiedyś wydobywano także rudy żelaza metodą odkrywkową.

Wizytówką miasta Zawiercia jest brama wjazdowa na centralną część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

Warta – największy prawy dopływ Odry ma 808,2 km długości, wypływa ze źródeł krasowych w Kromołowie (Zawiercie), na krawędzi kuesty jurajskiej, na wysokości 380 m n.p.m. Odległość od źródeł Czarnej Przemszy wynosi 3 km. Pod Częstochową dolina Warty wcina się meandrami w Wyżynę wznoszącą się do 70 m ponad dnem doliny. Prawymi dopływami Warty są niewielkie rzeki – Leśniówka i Czarka, mające źródła w Żarkach oraz Wiercica wypływająca w Złotym Potoku.

 

ZABYTKI

Cmentarz w Kromołowie

Jest położony obrzeżach Kromołowa między ulicami Żniwną i Piaskową. Powstał w pierwszej połowie XVIII w. Na cmentarzu znajduje się około 920 macew. Mają one różny kształt i wielkość a umieszczone na nich napisy są dwujęzyczne: od góry w języku jidysz, niżej w języku polskim. Ich górna część ozdobiona jest ornamentami.

Cmentarz okala stare murowane ogrodzenie, ufundowane przez zawierciańską rodzinę Löwenstein, która także wybudowała domek przedpogrzebowy przy wejściu na cmentarz. Od strony wschodniej do samej bramy dochodzi ulica Piaskowa. Za tą bramą znajdują się dwa domki. Domek po stronie południowej przeznaczony był dla opiekuna-administratora obiektu oraz na magazyn, natomiast domek po stronie północnej był domem przedpogrzebowym, służącym do przygotowania zwłok do pochówku.

Na cmentarzu wyróżniają się dwa groby rodziny Holenderskich. Są to macewy rodziców Stanisława Holenderskiego (1871-1940), filantropa, przemysłowca i społecznika. Od lewej strony Cecylii z Mendelsohnów Holenderskiej i z prawej Markusa Holenderskiego.
Z napisów znajdujących się na pomnikach można wyczytać nie tylko imiona i nazwiska zmarłych ale także dowiedzieć się o ich wykształceniu i zajęciach.
Na cmentarzu grzebano zmarłych z Kromołowa, Zawiercia Małego i Dużego, Bzowa oraz wsi przyległych do Kromołowa.


Cmentarz w Zawierciu

Cmentarz ten położony jest przy ul. Daszyńskiego. Od wschodu graniczy z byłym cmentarzem ewangelicko-augsburskim. Prawie cały zabudowany jest macewami różnej wielkości. Jak pisze prof. J. Worończak cmentarz powstał w 1911 r., mimo iż już od 1880 r. w Zawierciu funkcjonowała przy ul. Marszałkowskiej synagoga. Kirkut ten ma bramę wejściową, z lewej strony której jest do dziś domek. W domku tym znajdowały się dwa karawany oraz magazyn. Z prawej strony jest dom pogrzebowy z trzema izbami. Dwie służyły do przygotowania zwłok do grzebania a trzecia przeznaczona była dla dozorcy. Obecnie opiekunem i administratorem cmentarza jest Stanisław Janiec.

W 1998 r. wybudowano pomnik w kształcie kopuły, na którym znajduje się wmurowana tablica z gwiazdą Dawida i napisem w trzech językach: jidysz, angielskim, polskim o treści:

„Tu spoczywają zwłoki naszych braci i sióstr
zamordowanych przez nazistowskie bestie w czasie
likwidacji Getta w Zawierciu w sierpniu 1943 r.
CZEŚĆ ICH PAMIĘCI
Ziomkostwo Żydów z Zawiercia i okolic – 1998 rok.”

W 2000 r. delegacja z Tel Avivu wręczyła prezydentowi miasta dokument inwentaryzacji cmentarza żydowskiego w Zawierciu, z dokładnym rejestrem grobów.


Dworek w Bzowie

Został wzniesiony w I-szej połowie XIX w., chociaż na jednej z belek można znaleźć datę 1738 r. co sugerować może, że pochodzi on z XVIII w. Jest on murowany a do obecnego kształtu przebudowany został w 1914 r. Dwór wybudowany jest na rzucie prostokąta. Od zachodu posiada przybudówkę dawnej kuchni. Od północy elewacja wsparta jest na sześciu kolumnach. Dworek jest parterowy, dwutraktowy z sienią na przestrzał w południowej, przerobionej części, wraz z bocznymi pomieszczeniami z dawnego salonu. Posiada typowe dla polskich dworków szlacheckich wejście, flankowane półkolumnami na postumentach. Obecnie wykorzystywany jest na cele mieszkalne.


Dworzec PKP

Najstarszą placówką komunikacyjną w Zawierciu jest Dworzec PKP. W 1871 r. Edmund Zacherta sprzedał grunty pod jego budowę a w 1872 r. wybudowano dworzec drewniany. W książce środków trwałych Dyrekcji Rejonowej PKP w Katowicach pod nr 133 zaznaczono, że dworzec kolejowy murowany w Zawierciu wybudowano w 1890 r. Był to dworzec znacznie mniejszy od dzisiejszego. Poczekalnia drugiej klasy mieściła 40 osób a trzeciej jeszcze mniej. Budowę dworca dzisiaj eksploatowanego rozpoczęto ok. 1910-12 r. Jego projektantem był inż. Czesław Domaniewski, który był głównym projektantem Kolei Warszawsko – Wiedeńskiej. Natomiast zakończono w 1914 r. z okazji 300–lecia panowania carów z rodu Romanowych. Początkowo dysponował jednym peronem. Dworzec ten otrzymał tak solidną konstrukcję, że nie zniszczył go nawet wybuch amunicji w wagonach przy stacji 2 czerwca 1945 r. W latach 70 i 80 został przebudowany. Powstały nowe perony, wybudowano przejście podziemne łączące ul. 3-go Maja z ul. Towarową. W budynku dworca znajduje się 50 pomieszczeń: kasy, pomieszczenia biurowe, poczekalnia PKS, poczekalnia PKP, kiosk. Od 1933 r. pracował tu teatr „Baj-Baju” a także świetlica dworcowa dla dzieci i młodzieży. W latach 60-tych na dworcu znalazła lokum Państwowa Komunikacja Samochodowa. Przy dworcu znajduje się postój taksówek oraz perony autobusowe.


Huta Szkła Gospodarczego

Produkcję szkła na ziemi zawierciańskiej rozpoczęto w latach 70-tych XIX w., w majątku właściciela ziemskiego Andrzeja Chmielewskiego, który założył hutę wytwarzającą flaszki, kufle i słoje. W 1884 r. firma „S. Reich i Spółka” przejęła istniejącą fabryczkę i utworzyła nowoczesny zakład przemysłowy. Na początku był on wyposażony w jeden piec donicowy. W 1888 r. podstawową produkcją były lampy, wazony i serwisy stołowe. Szklarnię ukierunkowano na produkcję szkła oświetleniowego, którego liczne wzory zawierał katalog z 1912 r. W 1900 r. powstało Towarzystwo Akcyjne „Fabryki Szkła w Zawierciu”. W czasie I wojny światowej fabryka nie prowadziła działalności ale wznowiła ją po jej zakończeniu. 15 maja 1929 r. otwarto w Poznaniu Powszechną Wystawę Krajową, na której Zawierciańskie szkło otrzymało Wielki Złoty Medal oraz dyplom honorowy. Fabryka eksportowała nowe wzory szkła szlifowanego do Wielkiej Brytanii, Turcji. Uzyskano zamówienia na szkło oświetleniowe do Paryża, Brukseli i Londynu. W 1935 r. przyszły nowe zamówienia z Kanady i USA oraz otwarto przedstawicielstwa handlowe we Lwowie, Wilnie, Warszawie i Łodzi. W 1945 r. wyroby huty obejmowały tylko szkło gładkie. Wytapiano obok szkła bezbarwnego, także szkło w czterech kolorach: żółtym, szmaragdowym, brązowym i fioletowym; wytwarzano z nich kieliszki i cylindry do lamp naftowych. W 1950 r. Huta Szkła Gospodarczego i Oświetleniowego podporządkowana została Centralnemu Zarządowi Przemysłu Szklarskiego i Ceramicznego, później Zjednoczeniu Przemysłu Szklarskiego w Sosnowcu. W latach 1956-57 wybudowano nową halę, dokonano całkowitej modernizacji siłowni, wykonano nową instalację wody i hydroforów. W późniejszym okresie doprowadzono gaz koksowniczy do agregatów topliwych oraz wybudowano nowoczesny magazyn techniczny.
W 1998 r. hutę przekształcono z przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną. Huta w dalszym ciągu jest poważnym i cenionym eksporterem wyrobów, a jej fachowcy mają opinię pracowników o wysokich kwalifikacjach zawodowych.


Osiedle robotnicze TAZ

Architektem i budowniczym osiedla robotniczego TAZ był inż. Bigoszewski a po jego śmierci P. Munch. Budowę rozpoczęto w 1880 r. a zakończono w 1910 r. Można w niej wyróżnić cztery etapy:

I (1880-1887) – budynki dwukondygnacyjne, na planie prostokąta z dwuspadowym dachem;
II (1887-1895) – częściowo przystosowane do zamieszkania poddasza, kryte dachówką;
III (1895-1907) - budynki trzykondygnacyjne z użytecznym poddaszem, podpiwniczone i skanalizowane;
IV (1907-1910) – budowa Resursy Obywatelskiej, Domu Ludowego, Łaźni Miejskiej, Szkoły TAZ, Ratusza.

Każdy dom obsadzono drzewami, którymi wyznaczono główne aleje osiedla. Pomiędzy ulicami a budynkami urządzono ogródki oddzielone płotkami i miejsca do rekreacji. Integralną jego częścią były obiekty użyteczności publicznej. Jednym z nich była Resursa Obywatelska zbudowana w 1889 r. a będąca siedzibą Klubu Towarzyskiego pracowników, oficjalistów TAZ. W niej też działało Towarzystwo Obywatelskie zarejestrowane 23 lutego 1902 r., którego prezesem od 1910 r. był Stanisław Szymański. Częścią składową tego osiedla buła także oddana do użytku w 1901 r. willa dyrektora generalnego TAZ zw. „Pałacykiem”. Innym ważnym obiektem była szkoła oddana do użytku młodzieży w 1907 r., z 22 salami lekcyjnymi z centralnym ogrzewaniem, oświetleniem elektrycznym, kanalizacją, wodociągiem, telefonem, dzwonkiem elektrycznym, kinematografem. W następnym roku oddano do użytku osiedla Łaźnię Miejską i Dom Ludowy. W sąsiedztwie osiedla znalazły się: zbór ewangelicko-augsburski z 1899 r. (obecnie Dom Rzemiosła) oraz kościół rzymsko-katolicki p.w. św. Ap. Piotra i Pawła z 1903 r.
Osiedle robotnicze TAZ stanowi dziś unikalny zabytek, który wpisany jest do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach pod nr 1428/91.

Degradacja przestrzenna i społeczna osiedla rozpoczęła się z chwilą przejęcia go przez Skarb Państwa w 1959 r. Resursę i Dom Ludowy sprzedano prywatnym właścicielom. Dom Ludowy przekształcono w pawilon handlowy, który w 2002 r. zabudowano zewnętrznymi przybudówkami zmieniającymi całkowicie jego pierwotny wygląd i styl.


Pałacyk Szymańskiego

Został on wybudowany w latach 1895-1910 przez ówczesnego dyrektora Towarzystwa Akcyjnego „Zawiercie” Stanisława Szymańskiego. Autorem projektu był Hugo Kudera. Jest on posadowiony na kamiennym cokole, o murach z czerwonej cegły. Przed jego fasadą znajdował się podjazd z owalnym gazonem, do którego prowadziły dwa trakty komunikacyjne: aleja prowadząca do budynków gospodarczych oraz aleja prowadząca przez ozdobną bramę i most na zwężającym się w tym miejscu stawie do willi (bramę zlikwidowano w 1945 r. a w jej miejsce wstawiono furtkę). W otoczeniu usytuowane były: pole do gier w krykieta, ogród, warzywnik, szklarnie, oranżerie, dom ogrodnika. Pałacyk otaczał park w stylu angielskim z rzadkimi okazami drzew i krzewów. Po II wojnie światowej pozostał tylko sam budynek. W latach 1962-68 wprowadzono w obręb parku kompleks sportowy niszczący jego kompozycję. W latach 70-tych siedzibę znalazła tam Biblioteka Miejska oraz Wydział Kultury, a w wyremontowanych i zaadoptowanych piwnicach Klub TMZZ „Novum”. Obecnie na poddaszu mieści się Izba Muzealna, filia Społecznych Ognisk Muzycznych, na parterze działa Miejska Biblioteka, a w piwnicach prywatna restauracja.


SANKTUARIA

Kromołów

Jest on najstarszą świątynią rzymskokatolicką Zawiercia i ściśle związany z powstaniem i rozwojem Kromołowa. Nieznana jest dokładna data powstania kościoła ale przyjmuje się, że powstał on na przełomie XII i XIII w. Podstawą do takich sądów są skromne historyczne zapisy kościelne z 1250 r. Zapis z 1325-27 r. wymienia już kościół i parafię kromołowską. Według podań ludowych obecny kościół jest trzecim z kolei, zbudowanym w tym samym miejscu. Pierwszy drewniany został spalony w XIII w. podczas najazdu tatarskiego. Odnowiony miał już charakter murowany. Dzisiejszy kościół jest murowany, jednonawowy, z prezbiterium zakończonym trójboczną absydą. Przebudowa dokonana w XVI w. spowodowała, że zniknęło wiele charakterystycznych elementów kościoła i dzisiaj trudno określić czas jego powstania. W okresie późnego średniowiecza parafialny kościół kromołowski stał się dużym ośrodkiem kultu chrześcijańskiego. W kościele kromołowskim przetrwała pamięć o rodzie Cromoli założycielach wsi. Nad drzwiami do zakrystii widnieje ich herb „Gryf” a pod ołtarzem głównym znajduje się grób z pierwszej połowy XIII w., w którym pochowany został jeden z ich rodu.

Prawdopodobnie może on być fundatorem świątyni. W latach 1552-1594 w Kromołowie zagościł Kalwinizm. Utrata miejsca kultu spowodowała, że wielu mieszkańców przeniosła się do kościołów w Gieble i Skarżycach. Zwrot kościoła kromołowskiego katolikom nastąpił po śmierci właścicieli Kromołowa – ostatnich wyznawców kalwinizmu. Pierwszym proboszczem, po okresie kalwinizmu był ks. Gallus ze Szczepanowa (1595 r.)
Kościół Kromołowski posiada bardzo cenne zabytki. Na szczególną uwagę zasługuje kamienna kropielnica, drzwi do zakrystii, żelazna krata oddzielająca kaplicę św. Anny od nawy kościoła, kamienna chrzcielnica z jednolitą pokrywą, osadzona na kamiennej stopie znajdująca się w kaplicy św. Izydora; dzwon „Św. Mikołaj” z 1508 r., przenośne ołtarzyki dwustronne (ferotrony), grobowiec znajdujący się pod kaplicą św. Anny.


Skarżyce

Skarżyce od niepamiętnych czasów należały do parafii kromołowskiej. Kiedy kościół w Kromołowie przejęli kalwini, Wojciech Giebułtowski, sekretarz królewski i właściciel Skarżyc, ufundował dla katolików parafii kromołowskiej kościół, wykorzystując istniejącą od XII wieku wieżę. Nową parafię w Skarżycach p.w. Trójcy Przenajświętszej erygował ks. Bp krakowski Piotr Tylicki 10 czerwca 1616 r. Rozbudowaną kaplicę konsekrowano w 1598 r. ,a drugiej konsekracji (po przebudowie i dobudowaniu trzech kaplic w 1610 r.) dokonał ks. Bp sufragan krakowski Mikołaj Obarski w 1678 r. Trzy okrągłe kaplice symbolizują Boga w trzech osobach. Od frontu kościoła znajduje się wieża z podwójnym dachem zakończona wieżyczką. Z trzech stron wieży znajdują się otwory okienne. Niżej z dwóch stron są otwory strzelnicze. Wieże z okrągłymi kaplicami są połączone murami z kamienia jurajskiego. W środkowej części kaplicy znajduje się prezbiterium z ołtarzem głównym wykonanym w stylu klasycystycznym. Jest on drewniany, bogato złocony. Znajduje się w nim obraz Trójcy Przenajświętszej. Ołtarz zdobią dwie kolumny i dwa pilastry. W po północnej stronie znajduje się kaplica boczna z ołtarzem z XVII w., w którym umieszczony jest obraz Bożego Narodzenia i Pokłonu Pasterzy. Po stronie południowej znajduje się kaplica boczna z obrazem z XVII w. przedstawiającym św. Jana Chrzciciela. W nawie kościelnej na uwagę zasługuje barokowa ambona oraz murowane, w kształcie sarkofagów dwa ołtarze boczne w stylu klasycystycznym. Po lewej stronie w ołtarzu jest obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, a po prawej stronie obraz św. Floriana m. Na placu stoi ołtarz polowy z kopią dwunastowiecznego i cudownego obrazu Matki Bożej Skarżyckiej.
15 sierpnia 1999 r. ksiądz arcybiskup metropolita częstochowski Stanisław Nowak ustanowił kościół parafialny Trójcy Przenajświętszej w Zawierciu – Skarżycach Sanktuarium Najświętszej Marii Panny Skarżyckiej. W skarbcu kościoła znajdują się najstarsze ołowiane lichtarze.

Wśród zbiorów na uwagę zasługują:

- monstrancja ozdobiona promieniami, gronami winogrona i koroną na szczycie,
- kielich z napisem „Ten kielich nakładem ks. J. Rudzkiego, plebana skarżyckiego – przerobiony i pozłocony roku 1777”
- puszka z XVII w. w koszulce srebrnej
- ornaty z XVII i XVIII w. posiadające bogatą symbolikę

Zawiercie

Wieś Zawiercie od zarania należała do parafii i kościoła w Kromołowie. W czasie budowy osiedla dla pracowników TAZ dyrektor fabryki B. Masłowski wysunął myśl wybudowania kościoła parafialnego w Zawierciu. W celu realizacji tej idei powołano w 1886 r. Komitet Budowy Kościoła w Zawierciu. Pierwszy plan budowy kościoła, wraz z kosztorysem sporządził inż. arch. powiatu będzińskiego P. Waligórski. Ostateczną wersję budowy kościoła zaprojektował inż. arch. Hugo Kuder z Warszawy. Pierwotny komitet budowy został rozwiązany a w jego miejsce powołano nowy, którego przewodniczącym został inż. technolog Piotr Lubicz Strzeszewski. Kamień węgielny pod nowy kościół poświęcony został w 1896 r. Fundatorami byli Adolf i Izydor Ginsbergowie oraz wierni z parafii kromołowskiej i miasta Zawiercie. Budowę rozpoczęto w 1897 r. 13 czerwca 1903 r. minister spraw wewnętrznych w porozumieniu z generał gubernatorem warszawskim podjął decyzję o utworzeniu parafii p.w. św. Ap. Piotra i Pawła w Zawierciu. Kościół konsekrowano w 1953 r.
Jest on murowany z czerwonej cegły, w stylu neogotyku na planie krzyża łacińskiego. Posiada pięć wież, z których dwie najokazalsze górują od frontu. Wewnątrz kościoła znajduje się osiem filarów podtrzymujących sklepienie, które dzielą świątynię na trzy nawy. Dookoła są galerie. Nad głównym wejściem i w głowicach nawy poprzecznej są trzy witraże – rozety w kamiennym obramowaniu. W 1904 r. na placu przed kościołem została postawiona figura Matki Bożej Niepokalanie Poczętej.

27 grudnia 1992 r. arcybiskup Stanisław Nowak podniósł parafialny kościół p.w. św. Ap. Piotra i Pawła w Zawierciu do godności kolegiaty i ustanowił przy niej Kolegiacką Kapitułę Zawierciańsko - Żarecką.
22 czerwca 1997 r. na placu przed kościołem poświęcony został pomnik Papieża Jana Pawła II.

W ostatnich latach dokonano zewnętrznego oświetlenia kolorystycznego świątyni, zainstalowano zegar na wieży oraz kurant wygrywający na trąbkach pieśni religijne. Zaadaptowano 5 sal katechetycznych na sale duszpasterskiej opieki nad dziećmi z rodzin patologicznych.


Przez Zawiercie biegną takie piesze szlaki turystyczne, jak:

Szlak Szwajcarii Zagłębiowskiej na odcinku: Zawiercie - Chechło. Łączna długość trasy: 14,0 km
Szlak żółty na odcinku: Borowe Pole - Rudniki - Skarżyce - Piaseczno. Łączna długość trasy: 13,4 km
Szlak żółty na odcinku: Zawiercie - Poręba. Łączna długość trasy: 7 km
Szlak niebieski Warowni Jurajskich na odcinku: Ogorzelnik - Zdów - Podlesice - Skarżyce - Pomrożyce - Zawiercie - Ogrodzieniec - Podzamcze - Złożeniec - Dłużec. Łączna długość trasy: 51,55 km.


Rowerowy szlak turystyczny biegnący przez Zawiercie:

Czerwony jurajski szlak rowerowy „Orlich Gniazd” na odcinku: Zamek Morsko - Skarżyce - Żerkowice - Karlin - Bzów - Podzamcze - Ryczów - Złożeniec - Smoleń - Krzywopłoty - Zamek Bydlin. Łączna długość trasy: 40.0 km

źródło: www.zawiercie.eu, wikipedia.pl


wyświetleń: 8018

autor: agrojura.pl

Galeria gminy Zawiercie zdjęć w galerii: 5

  • Pałacyk Szymańskiego, fot. Paweł Abucki
  • Pomnik Nieznanego Żołnierza, fot. Paweł Abucki
  • Kolegiata pw. św Piotr i Pawła, fot. Paweł Abucki
  • Panorama miasta, fot. Paweł Abucki
  • fot. Paweł Abucki
dalej

Atrakcje w gminie Zawiercie

  • Kościół pw. Miłosierdzia Bożego w Zawierciu,

    data dodania: 2010-06-15 10:49:07

    fot. Michał DobrzańskiObejmuje ona Blanowice oraz część osiedla na Stoku, którego realizacja w latach osiemdziesiątych została przerwana. W samych Blanowicach - należących do parafii w. Mikołaja w Kromołowie w 1948 r. została wybudowana kaplica, do której ... czytaj dalej »

  • Kościół pw. św. Maksymiliana Kolbe w Zawierciu

    data dodania: 2010-06-15 09:25:56

    fot. Michał DobrzańskiParafia powstała w części miasta Zawiercia zwanej Nowym Zawierciem i Borowym Polem. Erygował ją biskup Stefan Bareła 10 marca 1981 r. Teren został wyłączony z całości z parafii św. Piotra i Pawła w Zawierciu. Pierwszym proboszczem i organizatorem życia ... czytaj dalej »

  • Kościół pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Zawierciu

    data dodania: 2010-06-14 15:21:26

    Parafię Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Zawierciu, erygował 7 maja 1957 r. biskup Zdzisław Goliński wydzielając z parafii św. Piotra i Pawła wschodnią część miasta z osiedlami: Nowy Świat, Argentyna, Markowizna, Warty ... czytaj dalej »

Strona główna

Informacje o 48 gminach jurajskich, baza agroturystyk, hoteli, pensjonatów, punktów gastronomicznych, atrakcje, aktualne wydarzenia